Najważniejsze wnioski
- Siedem lat doświadczenia. Zespół Szkolno-Przedszkolny nr 1 w Strzyżowicach pracuje planem daltońskim od przedszkola po szkołę, według tych samych zasad dopasowanych stopniem trudności do wieku dzieci.
- Cztery filary w praktyce. Samodzielność, odpowiedzialność, współpraca i autorefleksja przenikają się w codziennej pracy, a nie funkcjonują jako osobne hasła.
- Mniej problemów wychowawczych. Cotygodniowe losowanie par i grup poprawia współpracę i integrację, a tutoring rówieśniczy sprawia, że dzieci chętnie sobie pomagają.
- Szkoła bez stresu. Ocenianie kształtujące bez ocen cyfrowych, muzyka zamiast dzwonków, strefy wyciszenia, Rady Dziecięce i spotkania trójstronne uczeń–rodzic–nauczyciel.
- Głos rodziców. W wywiadach do pracy magisterskiej rodzice podkreślają, że dzieci chodzą do szkoły z uśmiechem, bez lęku przed kartkówkami i z ciekawością.
- Zmiana wymaga czasu. Wdrożenie trwało prawie trzy lata, część nauczycieli na początku była nieufna. Efekty przyniosły konsekwencja, szkolenia i współpraca z Fundacją PlanDaltoński.pl.
- Zgodność z reformą. Plan daltoński dobrze wpisuje się w założenia reformy Kompas Jutra.
Poniżej publikujemy pełną refleksję Doroty Pronobis-Kościńskiej, dyrektor Zespołu Szkolno-Przedszkolnego nr 1 w Strzyżowicach, placówki współpracującej z Fundacją PlanDaltoński.pl. To głos z praktyki, skierowany do nauczycieli i dyrektorów, którzy zastanawiają się, czy warto rozpocząć tę drogę.
Czy warto być placówką daltońską? Refleksja dyrektorki
Jestem dyrektorką przedszkola i szkoły z planem daltońskim. Chcę podzielić się refleksją z nauczycielami i dyrektorami, którzy zastanawiają się, czy warto zmieniać tradycyjną placówkę w przyjazną dzieciom.
Pracujemy metodą planu daltońskiego siódmy rok. Metoda wprowadzana jest w przedszkolu, które stanowi fundament pod edukację szkolną. Założenia i zasady dla przedszkola i szkoły są takie same, ale różnią się stopniem trudności.
Cztery filary w codziennej pracy
Plan daltoński to nie tylko metoda pracy, to sposób myślenia i podejścia do ucznia, indywidualizacji pracy, rozbudzania motywacji i odpowiedzialności za swój rozwój. Najważniejszy jest dla nas uczeń, jego potrzeby i poczucie sprawczości. Pracujemy w oparciu o cztery filary: samodzielność, odpowiedzialność, współpracę i autorefleksję. Filary przenikają się, tworząc całościowe podejście do procesu nauczania.
Dzieci od najmłodszych lat uczą się planowania indywidualnych aktywności, ale również działań w parach i grupach. Cotygodniowe losowanie par i grup przekłada się na lepszą współpracę oraz integrację grupy. Widoczne jest zmniejszenie problemów natury wychowawczej. Autorefleksja i samoocena budują mocne strony ucznia, który potrafi określić, co już dobrze opanował, nad czym powinien jeszcze popracować i w jaki sposób, co było dla niego łatwe, a co trudne.
Wielkim plusem jest tutoring rówieśniczy („to już potrafię i mogę pomóc”, „zapytaj trzech, zanim zapytasz nauczyciela”). Dzieci chętnie się wspierają i pomagają sobie nie tylko w czynnościach samoobsługowych, ale również dydaktycznych.
Jakie dziecko wychowuje placówka daltońska?
Placówka daltońska wychowuje samodzielne dziecko, które w razie potrzeby potrafi pomóc koledze lub poprosić o pomoc. Dziecko świadome swoich mocnych i słabszych stron, biorące odpowiedzialność za swoje zachowanie i postępy w nauce. Dziecko, które potrafi współpracować z innymi niezależnie od tego, czy kogoś bardzo lubi, czy trochę mniej. No i co najważniejsze: zaangażowane i kreatywne.
Wyróżnikiem naszej szkoły jest ocenianie kształtujące bez ocen cyfrowych, z informacją zwrotną. Tradycyjne dzwonki zastąpiliśmy spokojną muzyką, mamy strefy wyciszenia i wspólnego spędzania czasu podczas przerw. Działają u nas Rady Dziecięce (oprócz Samorządu Uczniowskiego) oraz Dobrostanowy kalendarz drobnych kroków, który planują uczniowie, rozwijając swoją sprawczość i integrując starszych uczniów z młodszymi. Ważnym elementem są spotkania trójstronne uczeń + rodzic + nauczyciel, pogłębiające współpracę z rodzicami i pozwalające lepiej poznać dziecko, jego potrzeby i zainteresowania.
Plan daltoński a reforma Kompas Jutra
Brzmi znajomo? Plan daltoński świetnie wpisuje się w założenia reformy Kompas Jutra, co sprawia, że my zgodnie z reformą pracujemy od kilku lat.
Praca magisterska o naszej placówce
To, co skłoniło mnie do podzielenia się refleksją (nie mylić z przechwałkami), to egzemplarz pracy magisterskiej, który otrzymałam na pamiątkę. Tytuł pracy: „Funkcjonowanie planu daltońskiego na podstawie Zespołu Szkolno-Przedszkolnego Nr 1 w Strzyżowicach”. Studentka nie tylko wnikliwie obserwowała zajęcia w przedszkolu i szkole, ale przeprowadziła też wywiady z dyrektorem, wicedyrektorem, nauczycielami, rodzicami i dziećmi. Czytając treści wywiadów, serce i poczucie dumy rośnie. Utwierdza to w przekonaniu, że warto było podjąć decyzję i trud wdrażania zmian. Potwierdzają to wybrane wypowiedzi rodziców.
Co mówią rodzice uczniów szkoły?
Jak ocenia Pani/Pan pracę szkoły z uczniami?
Szkoła ma dobre zaplecze dydaktyczne oraz wykwalifikowaną kadrę, jakość nauczania jest na bardzo wysokim poziomie, mimo iż dzieci nie są straszone złymi ocenami czy dodatkowymi ocenami. Dzieci uczone są ważnej w dorosłym życiu umiejętności współpracy z różnymi osobami, nie tylko ze swoimi przyjaciółmi. W szkole odbywa się wiele dodatkowych zajęć czy „specjalnych świąt”, które pozwalają na rozwój zainteresowań dzieci. Nie obserwuję u mojego syna strachu przed żadnym z nauczycieli. Nie ma również lęku przed starszymi koleżankami i kolegami, co świadczy o tym, że współpraca i odpowiedzialność dotyczą ogółu szkoły, a nie tylko klasy.
Rodzic ucznia szkoły podstawowej
Widzę, że nauczyciele wkładają dużo pracy w to, aby dzieci były zaciekawione i zainteresowane zajęciami. Mój syn, wychodząc ze szkoły, jest zawsze zadowolony z zajęć i chętnie poszukuje informacji na temat, który był w szkole, pogłębiając w ten sposób swoją wiedzę. Jestem bardzo zadowolona.
Rodzic ucznia szkoły podstawowej
Co Pani/Pan sądzi o realizacji planu daltońskiego w placówce?
Uważam, że jest to najlepsze, co mogło się mojemu dziecku przytrafić na edukacyjnej drodze. Moje dziecko chodzi do szkoły z uśmiechem, nie czuje lęku na sam dźwięk słowa „kartkówka”. Mam nadzieję, że w klasach 4–8 się to nie zmieni.
Rodzic ucznia szkoły podstawowej
Moim zdaniem realizacja planu daltońskiego w naszej szkole jest dobrym rozwiązaniem. Daje dzieciom więcej samodzielności, uczy odpowiedzialności za własną pracę, pozwala im rozwijać umiejętności planowania, uczy pracy w grupach, współpracy, komunikacji, wzajemnej pomocy. Jest to rozwiązanie, które wspiera rozwój kluczowych kompetencji i sprzyja bardziej świadomemu uczeniu się.
Rodzic ucznia szkoły podstawowej
Czy ma Pani/Pan porównanie z innymi szkołami podstawowymi?
Mam porównanie sposobu nauczania, wiem, jak wyglądała nauka, zanim wprowadzono plan daltoński. Dominował tradycyjny model nauczania oparty głównie na pracy przy ławce, odtwarzaniu wiedzy. Obecnie kładzie się nacisk na samodzielność, współpracę i przede wszystkim praktyczne działanie, nauczanie przez doświadczanie. Różni się również atmosfera – poprzez częstą pracę w grupach uczniowie uczą się współodpowiedzialności, wspierania innych.
Rodzic ucznia Szkoły Podstawowej im. Stanisława Polakowskiego w Strzyżowicach
Tak, mam porównanie, ponieważ dwójka moich starszych dzieci chodziła do innej szkoły podstawowej i muszę powiedzieć, że nie widziałam tam żadnej motywacji dziecka do nauki, do poszukiwania odpowiedzi, a raczej ciągły stres dzieci, że coś źle odpowiedzą i dostaną jedynkę. W porównaniu z najmłodszym, który chodzi do szkoły podstawowej w Strzyżowicach, mogę stwierdzić, że zrobiłam bardzo dobry krok, zapisując go do tej szkoły. Moje dziecko codziennie idzie do szkoły z radością i zaciekawieniem – co dzisiaj będą robić?
Rodzic ucznia Szkoły Podstawowej im. Stanisława Polakowskiego w Strzyżowicach
Co o przedszkolu i planie daltońskim sądzą rodzice najmłodszych?
Co Pani/Pan sądzi o realizacji planu daltońskiego w przedszkolu?
Prowadzę zawodową rodzinę zastępczą. Moi wychowankowie to dzieci z zaburzeniami i deficytami. Założenia planu daltońskiego są w naszym przypadku najlepszym rozwiązaniem.
Rodzic przedszkolaka
Myślę, że jest to nowatorskie podejście, w dzisiejszych czasach, gdzie mamy zróżnicowane grupy dzieci, jest ono potrzebne. Jesteśmy spoza gminy, w której jest przedszkole. Uważam, że jest to najlepsze przedszkole, do którego mogłam zapisać swoje dziecko. Widzę jego rozwój i postępy oraz to, że radzi sobie pomimo tego, że jest niemal najmłodszy w grupie.
Rodzic przedszkolaka
Jak ocenia Pani/Pan Przedszkole Publiczne im. Misia Uszatka na tle innych przedszkoli?
Dwa inne przedszkola publiczne i jedno prywatne. Gminne przedszkole im. Misia Uszatka uważam za awangardę nauczania przedszkolnego. Uważam, że plan daltoński to tylko część sukcesu. Najbardziej niezwykłe jest nagromadzenie w jednej placówce tak wielu wybitnych, otwartych i empatycznych pracowników – i mam tu na myśli kadrę pedagogiczną, a także cały pozostały personel. Niezależnie od programu, który jest realizowany w placówce, to kadra jest największym zasobem przedszkola.
Rodzic przedszkolaka
Nie mam porównania. Myślę, że plan daltoński jest dobrym rozwiązaniem. Realizacja planu daltońskiego jest widoczna na każdym kroku w placówce.
Rodzic przedszkolaka
Jak przebiegała zmiana?
Proces zmian trwał u nas prawie trzy lata i był w tamtym czasie „małą rewolucją” w porównaniu z nauczaniem tradycyjnym. Część nauczycieli reagowała z nieufnością. Jednak konsekwentne wdrażanie zmian krok po kroku, szkolenia i współpraca z Fundacją PlanDaltoński.pl przyniosły zakładane rezultaty i efekty, co potwierdzają opinie rodziców.
Dorota Pronobis-Kościńska
dyrektor Zespołu Szkolno-Przedszkolnego Nr 1 w Strzyżowicach
Zastanawiasz się, jak zacząć w swojej placówce? Zobacz, jak zacząć z planem daltońskim, albo sprawdź ofertę dla dyrektorów placówek.
FAQ: najczęstsze pytania o placówkę daltońską
Czym jest placówka daltońska?
To przedszkole lub szkoła, która organizuje codzienną pracę według planu daltońskiego Helen Parkhurst. Uczniowie planują swoje zadania, pracują samodzielnie, w parach i w grupach, a potem oceniają własną pracę. Całość opiera się na czterech filarach: samodzielności, odpowiedzialności, współpracy i refleksji.
Ile trwa wdrożenie planu daltońskiego w przedszkolu i szkole?
W Zespole Szkolno-Przedszkolnym nr 1 w Strzyżowicach proces zmian trwał prawie trzy lata. Kluczowe okazały się konsekwentne wdrażanie krok po kroku, szkolenia rady pedagogicznej i współpraca z Fundacją PlanDaltoński.pl.
Czy plan daltoński sprawdza się w przedszkolu?
Tak. Przedszkole jest fundamentem pod edukację szkolną, a zasady są takie same jak w szkole, tylko dostosowane stopniem trudności. Już najmłodsze dzieci uczą się planowania, pracy w parach losowanych co tydzień i pomagania sobie nawzajem.
Jakie są efekty pracy planem daltońskim?
Dyrektorka placówki w Strzyżowicach wskazuje na mniej problemów wychowawczych, lepszą integrację grup, chętny tutoring rówieśniczy oraz dzieci, które znają swoje mocne i słabsze strony. Rodzice podkreślają, że dzieci chodzą do szkoły z radością i bez lęku przed ocenami.
Jak plan daltoński łączy się z reformą Kompas Jutra?
Założenia planu daltońskiego, takie jak samodzielność, współpraca, ocenianie kształtujące i rozwijanie sprawczości ucznia, dobrze wpisują się w kierunek reformy Kompas Jutra. Placówki daltońskie często pracują w tym duchu od lat.
Jak zacząć wdrażanie planu daltońskiego w swojej placówce?
Najlepiej zacząć od szkolenia rady pedagogicznej i rozmowy o tym, jak wprowadzać zmiany etapami. Fundacja PlanDaltoński.pl prowadzi szkolenia, Akademię Daltońską i wspiera placówki na drodze do certyfikacji.
